Bài viết về Thổ Hà của GreenZoom trên báo Sinh Viên Việt Nam

07/12/2006 at 8:44 chiều Để lại bình luận

Thổ Hà-một cái nhìn khác về cuộc sống

Nhóm GreenZoom

Cách Hà Nội chưa đầy 40km, có một làng quê nằm cô độc bên dòng sông Cầu mang tên Thổ Hà. Cái tên gọi nhớ trong lòng người nhiều dấu ấn về một thời vàng son gắn liền với nghề gốm. Tuy nhiên, trải qua nhiều biến động của cuộc sống, gốm Thổ Hà giờ đây gần như đã thất truyền, cả làng đã chuyển sang làm nghề bánh đa nem. Thổ Hà bây giờ vẫn còn hình ảnh quen thuộc của một làng quê Bắc Bộ Việt Nam với dòng sông “chảy lơ thơ”, con đò hiền hoà và mái đình cong cuốn hút. Tuy nhiên, ẩn sau vẻ thanh bình ấy, người dân nơi đây đang phải đối mặt với một cuộc sống chật vật với những bài toán nan giải về miếng cơm manh áo và gìn giữ môi trường.

Từ bên này sông Cầu, nhìn qua bên kia là Thổ Hà, có thể ngó thấy một dãy nhà liêu xiêu, cũ kĩ nằm sát bên mép nước. Ngôi làng nhỏ uốn hình vòng cung theo con sông Cầu, tự khép mình thành một ốc đảo. Người dân muốn sang thị xã buôn bán, đi làm hay học sinh đi học cấp 3 đều phải dùng đò-thứ phương tiện đi lại quen thuộc với họ từ bao đời nay.

(Ảnh 1: Quang cảnh làng Thổ Hà )

Dọc theo trục chính của làng, những ngôi nhà nằm san sát nhau, không hề có vườn tược. Những mái ngói ri cũ kĩ, ẩm mốc, những bờ tường xếp bằng tiểu sành-dấu tích từ thời làm gốm, những ngõ nhỏ sâu hút thảng hoặc lắm mới thấy một căn nhà hai tầng, nước sơn còn mới.

Điều đặc biệt là, người dân Thổ Hà không hề có ruộng. Nguồn thu nhập chính của mỗi gia đình đều phụ thuộc vào công việc làm bánh đa nem. Trong nhà, ngoài ngõ, khắp nơi chỉ thấy phơi những phên bánh đa. Ngày thường, ngay cả sân đình, sân chùa cũng trở thành sân phơi bánh. Một người dân cho biết: “Có tới 90% dân Thổ Hà sống bằng nghề làm bánh đa nem. Làm bằng máy cũng có mà tráng tay cũng có”. Ngoài bánh đa nem là những sản phẩm làm từ gạo khác như bánh đa đỏ, mỳ gạo, bánh cuốn, bánh dẻo.

(Ảnh2: Phên bánh đa có ở khắp nơi, từ trong nhà ra ngoài ngõ.)

Đây thực sự là một nghề vất vả. Mỗi ngày, các bà, các cô phải trở dậy từ sớm, ngồi tráng bánh liền hàng trăm chiếc cho tới 4h chiều mới đứng lên. Vất cả là vậy, nhưng thu nhập cộng lại mới được vài chục ngàn. Giữa cái nóng oi bức, ngột ngạt, lại phải ngồi liên tục cạnh bếp lò than hồng rực, mồ hôi túa ra ướt đẫm cả lưng áo, vậy mới thấy được hết nỗi cực nhọc của người dân nơi đây.

Những phế phẩm của nghề này được người dân gom lại để nuôi lợn. Điều này lí giải tại sao có thể thấy chuồng lợn được dựng lên ở khắp các ngõ ngách trong làng. Tất cả nước thải từ sinh hoạt và đời sống đều được thoát thẳng ra sông mà không qua xử lí. Những đường cống rãnh thoát nước lộ thiên, không được thiết kế khoa học, bốc mùi lên khó chịu. Hơn thế nữa, cùng với lối kiến trúc đặc trưng của Thổ Hà, không khí trong các ngõ hẹp càng trở nên ngột ngạt. Có lẽ đời sống kinh tế còn nhiều eo hẹp không cho phép người dân nơi đây nghĩ đến những điều tưởng chừng như xa xôi mà lại rất thiết thực như việc xử lí rác thải, phòng chống ô nhiễm môi trường. Dọc các đường làng, có thể thấy rất nhiều biểu ngữ, khẩu hiệu “Bảo vệ nguồn nước sông Cầu” hay “Bảo vệ môi trường là trách nhiệm của mọi người”, nhưng dường như người dân đều rất thờ ơ.

Theo tài liệu khảo sát môi trường của Dự án khảo sát Làng Thổ Hà do nhóm GreenZoom thực hiện thì các mẫu nước giếng khoan bị ô nhiễm chất hữu cơ và cặn lơ lửng, nồng độ vượt mức cho phép 4,4-5 lần, nước thải có nồng độ các chất COD, BOD và cặn lơ lửng cao hơn tiêu chuẩn từ 5,7-7,2 lần.

Dân số Thổ Hà đang gia tăng nhanh chóng và vấn đề rác thải ngày càng đáng báo động. Rác được vứt trực tiếp ra thành các bãi lớn ven sông. Trước mắt chúng tôi, hàng trục em bé vẫn hồn nhiên bơi lội, vui đùa cạnh một dòng sông rác mà không biết đến những hiểm hoạ, bệnh tật đang rình rập.

(Ảnh 3: Trẻ em bơi đùa ngay cạnh những đống rác trên sông)

Vào mùa lũ, cả làng có tới hàng trăm người bị đau mắt đỏ. Những đôi mắt trẻ thơ rỉ ngoét và sưng tấy lên vì đau. Những bệnh khác như đau mắt hột, các bệnh ngoài da cũng phổ biến.

Rời khỏi Thổ Hà, chúng tôi vẫn còn day dứt nhiều với cảnh sống nơi đây. Hình ảnh những người phụ nữ cặm cụi tráng bánh bên bếp than nóng rực, những thanh niên trở về làng mỏi mệt và uể oải sau một ngày dài lao động, những đôi mắt trẻ thơ rỉ ngoèn vì bệnh đau mắt đỏ, những em bé ngây thơ tắm hồn nhiên cạnh đống rác trên sông-cuộc sống diễn ra ngay bên mép nước.

Không Internet, không nhiều hàng quán, chỉ có độc một chợ cóc lieu xiêu bên bến sông, họp đến mười giờ sáng đã tàn, thật khó có thể tưởng tượng rằng, cách Hà Nội chỉ có 40km, lại có một cảnh sống như thế. Ngôi làng nhỏ nằm cô độc, ngăn cách với thế giới bằng một con sông, “Qua sông thì phải luỵ đò”, có lẽ bao giờ có một cây cầu bắc ngang thì nơi đây sẽ đổi khác.

Tuy vậy, cuộc sống vẫn không ngừng diễn ra. Ngay cả Thổ Hà, dù ít dù nhiều cũng đang oằn mình chịu tác động của quá trình đô thị hoá. Người ta đã nói phong phanh về một dự án xây dựng Thổ Hà trở thành một điểm du lịch văn hoá làng nghề, về chuyện xây dựng một cây cầu mới. Tuy nhiên, nếu muốn hướng tới một sự phát triển bền vững và thu hút được đông đảo khách du lịch thi ngoài những giá trị văn hoá của mình, ngay từ bây giờ, vấn đề môi trường cần phải được ưu tiên giải quyết.

Về Thổ Hà, có thể gặp rất nhiều trẻ con. Một thế hệ mới đang lớn lên, vẫn còn rất hồn nhiên và trong trẻo. Mong sao, tương lai với chúng sẽ có nhiều đổi khác!!!

(Ảnh 4: Thế hệ tương lai của Thổ Hà)

Thổ Hà, tháng 10 năm 2006

* Các hình ảnh và bài viết này nằm trong dự án Khảo sát làng Thổ Hà do nhóm GreenZoom thực hiện tháng 6-10 năm 2006.

Entry filed under: Uncategorized. Tags: .

Triển lãm GreenZoom về Thổ Hà cùng Friends of Viet Nam Heritage Triển lãm 5/12/2006 – GreenZoom

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Lịch

Tháng Mười Hai 2006
M T W T F S S
« Nov   Feb »
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031

Most Recent Posts


%d bloggers like this: