Trò chuyện Nghệ thuật 9: Múa Tuồng

03/07/2009 at 9:55 sáng Để lại bình luận

Arttalk 9

Thời gian: 18h-20h30 ngày 30/6/2009

Địa điểm: Rạp Hồng Hà, 51 phố Đường Thành, Hà Nội

Cơn mưa mùa hạ ào ạt trút xuống chỉ kịp khiến những khán giả đam mê chững lại hồi lâu trước cái hối hả, tất bật của cuộc sống ngoài kia để chờ đợi sự bắt đầu của một câu chuyện thú vị, chuyện về những chuyển động, vũ đạo trong môn nghệ thuật giàu truyền thống mang tên “Tuồng”.

Rap Hong Ha

Không khí nóng dần lên bởi trò chơi sáng tạo mà khách mời của buổi trò chuyện- anh Tạ Vũ Thu và chị Thanh Nga giới thiệu. Khán giả được trải nghiệm với 6 động tác cơ bản nhất trong múa Tuồng:  Chào (nữ, 4 bước), Mời vào (nữ, 2 bước), Chỉ tay (nữ, 2 bước), Phân trần (nam, 4 bước), Quay (nam, 3 bước), Cuộn dựng (nữ, 4 bước).

Một người chơi bị chỉ định đứng vào giữa vòng tròn và trình bày 1 trong 6 động tác rồi những người còn lại trong vòng tròn sẽ biểu diễn lại theo trí nhớ về động tác đó. Người cuối cùng theo vòng sẽ lại đứng vào giữa và trình bày một động tác mới.

Càng về cuối cuộc chơi, sự đa dạng trong cảm nhận về Tuồng và phong phú trong việc sáng tạo động tác càng hấp dẫn. Nghệ sĩ Tạ Vũ Thu cuối cùng cũng tìm được 3 “vũ công Tuồng tiềm năng nhất”.

Trong phần tiếp theo, biên đạo múa Tạ Vũ Thu đã chia sẻ với khán giả những kiến thức cơ bản về múa Tuồng cũng như những nhận định riêng của anh về Tuồng.  Bản thân anh đã theo con đường nghệ thuật dân gian này từ khi còn là một cậu bé 14 tuổi bởi xuất thân trong một gia đình nghệ thuật: bố là đạo diễn sân khấu, mẹ là diễn viên tuồng. Cho đến nay anh đã gắn bó với môn nghệ thuật cung đình này được 21 năm.

Có thể nói, Tuồng có 3 thành tố cơ bản: hát, múa, biểu diễn. Cả ba yếu tố này đều quan trọng và quyết định đến thành công của một vở Tuồng, trong đó Múa tuồng là thành tố quan trọng không thể thiếu được trong nghệ thuật biểu diễn Tuồng.

Múa tuồng được hình thành từ những động tác sinh hoạt rất đời thường và hành động tâm lý trong cuộc sống xã hội của con người. Qua nhiều thế hệ diễn viên từ các cử chỉ, hành động sinh hoạt thường ngày cùng sự tiếp thu tinh hoa dân tộc trong các điệu múa dân gian, múa tín ngưỡng, tôn giáo, tế lễ, hội hè, múa cung đình… và đặc biệt là trong võ thuật dân tộc, các nghệ sĩ đã chắt lọc và hệ thống hóa thành các động tác cơ bản của Múa Tuồng. Tuy nhiên, các động tác, tâm lý đó đều được cách điệu hóa và nâng lên một tầm cao mới, khiến Tuồng mang tính khoa trương cách điệu rất cao, từ đó kích thích trí tượng tượng và sự quan sát tinh tường của người xem để thấy được vẻ đẹp trong từng động tác múa và hiểu được thần thái của Tuồng. Các động tác này cũng phải tuân theo một số quy luật nhất định như tứ tương: nội ngoại tương quan, tả hữu tương ứng, phì sấu tương chế, thượng hạ tương phùng. Nghĩa là hành động bên trong, bên ngoài phải tương ứng; phải trái phải cân đối; trên, dưới phải phù hợp trong hoàn cảnh quy định.

Trong múa tuồng có khoảng hơn 30 động tác cơ bản kết hợp giữa cổ tay, cổ chân, lưng, hông và eo. Độ khó và phức tạp trong các động tác phụ thuộc vào việc động tác đó có dùng nội lực nhiều không, các thần thái của nhân vật như thế nào… Để có thể có đóng thành công một nhân vật Tuồng, mỗi diễn viên khi lên sân khấu phải hòa mình cùng nhân vật, sống cùng nhân vật , từng sải chân, nhón chân, điệu bộ, cử chỉ của người nghệ sĩ phải kỳ công, kết hợp vũ đạo toàn thân và nét mặt biểu cảm hết sức chậm rãi.

Việc minh họa và bài cảnh cũng quan trọng không kém trong việc giúp khán giản đồng cảm với diễn viên cũng như nhân vật mà diễn viên đó thể hiện. Do vậy, trong vở diễn vẫn thường có những thay đổi rất linh hoạt về bài trí sân khấu cho phù hợp với bối cảnh.

Ngoài ra khi nói đến múa tuồng không thể không nói tới vai trò của đạo cụ. Đạo cụ trong múa tuồng rất đa dạng do Múa Tuồng là phương tiện truyền tải cuộc sống đời thường trên sân khấu; là phương tiện đắc lực cho diễn viên lột tả thần tái nhân vật. Các đạo cụ thường gặp nhất đó là: bàn, chén, thư, cờ, đao, kiếm/ gươm, đuôi ngựa… Biên đạo múa Tạ Vũ Thu cùng chị Nga đã giúp các bạn trẻ hình dung được sự đa dạng và linh hoạt trong việc sử dụng từng đạo cụ kết hợp với động tác Múa để lột tả tâm trạng, tâm lý, bối cảnh, tính cách… của nhân vật bằng từng trích đoạn ngắn cụ thể. Chẳng hạn chỉ với chiếc roi ngựa và động tác có thể diễn tả được việc dạo chơi trong cảnh yên bình, sự hối hả, hoảng loạn, việc chủ nhân chăm chút cho chú ngựa “cưng” của mình…

Trả lời câu hỏi của một người bạn nước ngoài về “giữa Tuồng và Micheal Jackson liệu có mối liên quan nào không?” và “tại sao nhà hát này lại vắng khách hơn rạp múa rối nước”, anh Thu và chị Nga đã chia sẻ những trăn trở và lòng yêu nghề đặc biệt với Tuồng. Sự lai căng, thay đổi hay những đòi hỏi Tuồng phải khác đi cho phù hợp với xu hướng thị trường sẽ chỉ làm cho Tuồng bị mai một hay đánh mất mình chứ không thể “sống” được.

Trong phần cuối buổi trò chuyện, Biên đạo múa Tạ Vũ Thu cũng giới thiệu một nhóm bạn trẻ hiện đang học tại ĐH Nông nghiệp 1 đam mê nghệ thuật truyền thống và võ thuật đã thành lập ra đội múa lân mà hiện nay anh đang dẫn dắt. Anh hi vọng có thể kết nối những bạn trẻ cùng say mê nghệ thuật với nhau để bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thống.

Sau đây mời các bạn xem lại một số hình ảnh trong cuộc trò chuyện nghệ thuật số 9. Có thể đây là thời điểm thích hợp để bạn “ôn tập” lại vài động tác cơ bản trong Múa tuồng chăng?

http://picasaweb.google.com/greenzoom.hn/2009_06_30_MuaTuong#

Tác giả: Hòai Anh ^^

Entry filed under: Art talk. Tags: , , , , .

Mời tham gia Trò chuyện nghệ thuật 9: Múa Tuồng

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Lịch

Tháng Bảy 2009
M T W T F S S
« Jun   Sep »
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031  

Most Recent Posts


%d bloggers like this: